Επηρεάζει η συναισθηματική κατάσταση την επιβίωση των καρκινοπαθών;

Η σημερινή ιατρική αντίληψη δέχεται ότι η ψυχολογική και η συναισθηματική κατάσταση του ασθενούς μπορεί να επηρεάσει την πρόγνωση και θεραπεία μίας πληθώρας νοσημάτων. Πράγματι, η συσχέτιση αυτή είναι αρκετά ξεκάθαρη σε περιπτώσεις όπως η στεφανιαία νόσος.^{1, 2} Ένας συχνά αναφερόμενος πιθανολογούμενος μηχανισμός είναι η επίδραση της ψυχικής και συναισθηματικής υγείας στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.³

Σε αυτό το πλαίσιο, ένα ερώτημα το οποίο μελετάται αρκετά τελευταία είναι κατά πόσο μπορεί η ψυχολογία του ασθενούς να επηρεάσει την πρόγνωση του καρκίνου. Μία πρόσφατη μελέτη η οποία βρίσκεται υπό δημοσίευση στο περιοδικό Cancer δείχνει ότι η συναισθηματική κατάσταση των ασθενών δεν επηρεάζει την επιβίωσή τους.⁴ 
 

Αρχικά οι Coyne και συν. δημοσίευσαν μία εκτεταμένη ανασκόπηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας αναφορικά με τη σχέση της ψυχοθεραπείας με την επιβίωση των καρκινοπαθών.⁵ Εκεί επισήμαναν πως μεγάλος αριθμός δεδομένων υποδεικνύουν ότι σε παθήσεις, όπως ο προχωρημένος καρκίνος, η ψυχολογική κατάσταση δεν επηρεάζει την έκβαση.⁵ Εντούτοις, αρκετές μελέτες έχουν δώσει αντίθετα αποτελέσματα. Οι Coyne και συν.⁵ ισχυρίζονται ότι οι μελέτες αυτές είναι μικρές, σε ετερογενείς πληθυσμούς και με ελλειπή στατιστικό έλεγχο για διάφορους συγχυτικούς παράγοντες. Συγκεκριμένα αναφέρουν ότι έως σήμερα: «Καμία τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη έρευνα με κύριο τελικό σημείο (primary endpoint) την επιβίωση και με έλεγχο για πλασματική συσχέτιση της ψυχοθεραπείας εξαιτίας της παράλληλης ιατρικής αγωγής δεν έχει δείξει θετικό αποτέλεσμα (της ψυχοθεραπείας)».⁵

Πέντε μήνες μετά, οι Coyne και συν. δημοσίευσαν μία αρκετά καλή μεθοδολογικά κλινική τους μελέτη, στην οποία συμπεριλήφθηκαν 1093 ασθενείς με καρκίνο κεφαλής-τραχήλου από 2 πολυκεντρικές μελέτες ακτινοθεραπευτικής ογκολογίας και οι οποίοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια εκτίμησης ποιότητας ζωής κατά τη διάρκεια της θεραπείας τους.⁴ Εξ αυτών, 646 ασθενείς απεβίωσαν κατά τη διάρκεια της μελέτης. Επομένως, ένα πλεονέκτημα της μελέτης ήταν ο μεγάλος αριθμός συμβαμάτων (θάνατος) σε ένα δείγμα ασθενών με ομοιόμορφη θεραπευτική αγωγή και φροντίδα. Επιπρόσθετα, η αξιολόγηση της πιθανής επίδρασης της συναισθηματικής κατάστασης στην επιβίωση των ασθενών πραγματοποιήθηκε έπειτα από έλεγχο για συγχυτικούς παράγοντες σχετιζόμενους με τον καρκίνο καθώς και για κοινωνικούς και δημογραφικούς παράγοντες.⁴ Δε βρέθηκε καμία συσχέτιση της επιβίωσης με την συναισθηματική κατάσταση των ασθενών. Η ανυπαρξία συσχέτισης ενέμεινε και κατά την ανάλυση διαφόρων υπο-ομάδων ανάλογα με το φύλο, την τοποθεσία του όγκου ή το στάδιο της νόσου.

Εντούτοις, θα πρέπει να επισημανθεί ότι ακόμη κι αν πράγματι παρεμβάσεις όπως η ψυχοθεραπεία δεν έχουν καμία επίδραση στην επιβίωση των καρκινοπαθών, μπορούν όμως να προσφέρουν σημαντικό όφελος στην ποιότητα ζωής των ασθενών.

Βιβλιογραφία:

1. Eaker ED, Sullivan LM, Kelly-Hayes M, D'Agostino RB, Sr., Benjamin EJ. Marital status, marital strain, and risk of coronary heart disease or total mortality: the Framingham Offspring Study. Psychosomatic medicine 2007;69(6):509-13. [PubMed]

2. Shibeshi WA, Young-Xu Y, Blatt CM. Anxiety worsens prognosis in patients with coronary artery disease. Journal of the American College of Cardiology 2007;49(20):2021-7. [PubMed]

3. Kiecolt-Glaser JK, McGuire L, Robles TF, Glaser R. Emotions, morbidity, and mortality: new perspectives from psychoneuroimmunology. Annual review of psychology 2002;53:83-107. [PubMed]

4. Coyne JC, Pajak TF, Harris J, et al. Emotional well-being does not predict survival in head and neck cancer patients: a radiation therapy oncology group study. Cancer 2007:(In Press). [PubMed]

5. Coyne JC, Stefanek M, Palmer SC. Psychotherapy and survival in cancer: the conflict between hope and evidence. Psychological bulletin 2007;133(3):367-94. [PubMed]