Skip to content

Green color

Narrow screen resolution  Wide screen resolution  Increase font size  Decrease font size  Default font size  Skip to content Default color Pink color Green color Green color
Αρχική σελίδα arrow Ιατρονομικά Ζητήματα arrow Ιατρικά Λάθη arrow Ιατρικά λάθη: σύγχρονη εμπειρία στα συστήματα υγείας
Ιατρικά λάθη: σύγχρονη εμπειρία στα συστήματα υγείας Εκτύπωση E-mail
Γράφει ο/η Κ. Σουλιώτης   
28.12.08

Κ. Σουλιώτης
Διδάκτωρ Πολιτικών και Οικονομικών Υγείας

«Λάθος είναι η αποτυχία ολοκλήρωσης μιας προγραμματισμένης δράσης ή η χρήση λάθος σχεδίου για την επίτευξη συγκεκριμένου στόχου».
Committee on Quality of Health Care in America, Institute of Medicine, National Academy of Sciences, 2000.

Τα λάθη στο χώρο της υγείας, λόγω του ειδικού βάρους και του έντονου κοινωνικού ενδιαφέροντος, απασχολούν ολοένα και περισσότερο τους σχεδιαστές της πολιτικής υγείας. Τα ιατρικά λάθη (medical errors) αποδίδονται, σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία, στους κάτωθι παράγοντες:

• Το λάθος ενυπάρχει στην ανθρώπινη φύση: μάλιστα, η «ικανότητα να κάνουν λάθη» επιτρέπει στους ανθρώπους να λειτουργούν.

• Το μεγαλύτερο τμήμα της ιατρικής επιστήμης είναι πολυσχιδές και αβέβαιο.
 
• Τα περισσότερα λάθη απορρέουν από «το σύστημα» ήτοι από την ανεπαρκή εκπαίδευση, την υπερωριακή εργασία των ιατρών, την απουσία ελέγχων κ.λπ.

• Οι υπηρεσίες υγείας δεν έχουν ακόμη κατορθώσει να διαμορφώσουν ένα ασφαλές περιβάλλον άσκησης της ιατρικής.

• Το πρόβλημα των ιατρικών λαθών έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις ακόμη και στα πιο αναπτυγμένα συστήματα υγείας, όπου τόσο η διαθέσιμη τεχνολογία όσο και η εκπαίδευση των ιατρών είναι υψηλού επιπέδου. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι μελέτη που διενεργήθηκε το 1984 στις ΗΠΑ στο πλαίσιο της οποίας εξετάστηκαν ιατρικοί φάκελοι 30.121 ασθενών που εισήχθησαν σε 51 νοσοκομεία της Νέας Υόρκης, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στο 3,7% των περιστατικών μια ανεπιθύμητη ενέργεια οδήγησε είτε σε παρατεταμένη παραμονή στο νοσοκομείο είτε σε αναπηρία, ενώ το 69% των «ατυχημάτων» οφείλονταν σε ιατρικά λάθη.1

Σε αντίστοιχη μελέτη που έγινε μία δεκαετία αργότερα (1995) σε δείγμα 14.179 ασθενών που εισήχθησαν σε 28 νοσοκομεία της Νέας Νότιας Ουαλίας και της Νότιας Αυστραλίας, διαπιστώθηκε ότι στο 16,6% των εισαγωγών εκδηλώθηκε ανεπιθύμητη ενέργεια, ευθυνόμενη για τη μόνιμη αναπηρία του 13,7% των ασθενών και το θάνατο του 4,9% αυτών. Σημειώνεται ότι η μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το 51 % των ανεπιθύμητων ενεργειών που παρουσιάστηκαν στους ασθενείς που νοσηλεύθηκαν στα νοσοκομεία αναφοράς θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί.2

Συνολικά, στην Αυστραλία, τα ιατρικά λάθη ευθύνονται για περίπου 18.000 θανάτους που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί, ενώ πάνω από 50.000 ασθενείς αποκτούν εξ αυτών κάποιας μορφή αναπηρία κάθε χρόνο. Αντίστοιχα στις Η.Π.Α. έχει υπολογισθεί ότι κάθε χρόνο πεθαίνουν πάνω από 100.000 άτομα από ιατρικά λάθη τα οποία θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί και ότι τα ιατρικά λάθη ευθύνονται για περισσότερους θανάτους κάθε χρόνο στις Η.Π.Α. από τον καρκίνο του μαστού, το AIDS, ή τα τροχαία ατυχήματα.2

Όσον αφορά στη διάσταση του προβλήματος στην Ευρώπη, ενδεικτικά συμπεράσματα προέκυψαν από μια πρόσφατη σχετική έρευνα του Ευροβαρόμετρου (2006),3 η οποία αποκάλυψε ότι σχεδόν τέσσερις στους πέντε πολίτες της ΕΕ (78%) ταξινομούν τα ιατρικά λάθη ως σημαντικό πρόβλημα στη χώρα τους. Συγκεκριμένα:

• 48% των πολιτών της ΕΕ δηλώνουν ότι οι ασθενείς των νοσοκομείων πρέπει να ανησυχούν για την πιθανότητα ενός σοβαρού ιατρικού λάθους.

• 40% των πολιτών της ΕΕ δηλώνουν ότι τα ιατρικά λάθη που συμβαίνουν σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε νοσοκομεία μπορούν να αποφευχθούν.

• Εκείνοι που ζουν στην Ελλάδα (75%), τη Λετονία (74%) και την Ιταλία (69%) ανησυχούν περισσότερο από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους.

• Οι πολίτες της Σουηδίας (20%), της Αυστρίας (24%) και της Τσεχίας (30%) εμφανίζουν το χαμηλότερο ποσοστό ανησυχίας.

Γενικά, οι πολίτες της νότιας Ευρώπης και των νέων κρατών μελών γύρω από τη θάλασσα της Βαλτικής εμφανίζονται να ανησυχούν περισσότερο για την ασφάλεια των ασθενών στα νοσοκομεία, ενώ οι πολίτες της δυτικής Ευρώπης και των σκανδιναβικών κρατών μελών, φαίνεται να έχουν περισσότερη εμπιστοσύνη στο σύστημα υγείας τους.

Συνοπτικά, διεθνείς μελέτες αναφέρουν ότι τα ιατρικά λάθη οφείλονται, σύμφωνα με τις απόψεις τόσο των ιατρών όσο και των ασθενών, στο χρόνο που διαθέτουν οι πρώτοι κατά την επαφή με τους δεύτερους, στην κόπωση των ιατρών, στην έλλειψη ομαδικής εργασίας και στην έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού. Μεγαλύτερο κίνδυνο να υποστούν τις συνέπειες ιατρικών λαθών παρουσιάζουν οι ηλικιωμένοι ασθενείς, οι ασθενείς που υποβάλλονται σε καρδιοχειρουργικές, αγγειακές και νευροχειρουργικές επεμβάσεις, όσοι αντιμετωπίζουν σύνθετα προβλήματα υγείας, καθώς και αυτοί που το πρόβλημα της υγείας τους θα αντιμετωπιστεί είτε στα τμήματα επειγόντων περιστατικών, είτε από ιατρούς με μικρή επαγγελματική εμπειρία.

Συμπερασματικά, τόσο η διεθνής βιβλιογραφία όσο και τα στοιχεία από την Ελληνική εμπειρική πραγματικότητα καταδεικνύουν ότι ο καλύτερος τρόπος να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα των ιατρικών λαθών είναι να προσεγγισθούν όχι μόνο ως λάθη ανθρώπων-επαγγελματιών αλλά και ως αδυναμία του συστήματος υγείας, εκπαίδευσης κ.λπ. Αυτό, διότι, τελικά, τα ιατρικά λάθη αποτελούν -και στη χώρα μας- τη συνέπεια ενός φαύλου κύκλου παραγόντων, ο οποίος έχει ως αφετηρία την έλλειψη οικονομικών πόρων, που με τη σειρά της δρα περιοριστικά στην επένδυση σε έρευνα και εκπαίδευση και, σε συνδυασμό με την ανασφάλεια των ιατρών, οδηγεί σε αυξημένη συνταγογράφηση, σπατάλη και νέα λάθη. Η αντιμετώπιση του «φαύλου αυτού κύκλου λαθών» πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα της κεντρικής διοίκησης, για λόγους τόσο ηθικούς - αξιακούς όσο και οικονομικούς.

Βιβλιογραφία:

1. Brennan, TA, Leape, LL, Laird, NM, Hebert, L, Localio, AR, Lawthers, AG, Newhouse, JP, Weiler, PC, Hiatt, HH Incidence of adverse events and negligence in hospitalized patients. Results of the Harvard Medical Practice Study I N Engl J Med 1991 324: 370-376.

2. Institute of Medicine. To err is human. Washington DC: National Academy Press, 2000.

3. Special Eurobarometer 241. Medical Errors. European Commission 2006.

4. Blendon RJ, et. al., Views of Practicing Physicians and the Public on Medical Errors, NEJM 2002; 347: 1933-40.
Τελευταία ανανέωση ( 29.12.08 )
 
< Προηγ.   Επόμ. >
[ Πίσω ]