Κουτσιλιέρης Μιχάλης

Καθηγητής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ

Μουτσόπουλος Χαράλαμπος

Καθηγητής Παθολογικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ

Στον προηγμένο κόσμο, οι Ιατρικές Σχολές έχουν προδιαγεγραμμένους στόχους για το πρότυπο των ακαδημαϊκών προσόντων των πτυχιούχων τους και των «διά του πτυχίου» πιστοποιούμενων ικανοτήτων τους. Ετσι, κάποιες Ιατρικές Σχολές έχουν επιλέξει ότι παράγουν ιατρούς, που θα κατευθύνονται στη γενική ιατρική και την πρωτοβάθμια ιατρική περίθαλψη. Αλλες, έχουν επιλέξει να «φτιάχνουν» ιατρούς με ισχυρό ακαδημαϊκό υπόβαθρο, έτοιμους να ακολουθήσουν μεταπτυχιακές σπουδές και ερευνητικό προσανατολισμό. Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι η κάθε Ιατρική Σχολή προσδιορίζει τους στόχους της παρεχόμενης εκπαίδευσης και σχεδιάζει το αντίστοιχο πρόγραμμα σπουδών, καθορίζοντας και το πρότυπο των μελών του Διδακτικού-Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) που θα υπηρετήσουν τους ακαδημαϊκούς της στόχους.

Δυστυχώς, στην πατρίδα μας τα πράγματα έχουν αφεθεί στη μοίρα των "ημιμαθών" του υπουργείου Παιδείας. Μέσω ανελαστικών "νόμων - πλαισίων" και πολτοποίησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων σπουδών, επικρατεί η λογική "μια συνταγή για όλες τις σχολές και όλα τα πανεπιστήμια". Ετσι επιτυγχάνεται η προς τα κάτω ισοπέδωση των ακαδημαϊκών μας ιδρυμάτων. Οι Ιατρικές Σχολές μας δυστυχώς, ορίζουν μόνον πόσα μαθήματα-εξετάσεις πρέπει να περάσουν οι φοιτητές για να αποκτήσουν το πολυπόθητο πτυχίο.

Το πρόγραμμα της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών έχει αποτελέσει σημείο τριβής μεταξύ των μελών ΔΕΠ, αλλά και των φοιτητών. Οσοι προτείνουν τη ριζική αναθεώρησή του, κατηγορούνται ότι δυναμιτίζουν την ομαλή λειτουργία της σχολής και αποκαλούνται "εκσυγχρονιστήρια". Κατά τη γνώμη πολλών καθηγητών, το πρόγραμμα σπουδών είναι άθροισμα εξαμηνιαίων μαθημάτων κορμού και κάποιων κατ' επιλογή, ο αριθμός και η ποιότητα των οποίων δεν ελέγχεται. Τα περισσότερα απ' αυτά τα κατ' επιλογή μαθήματα έχουν επιβληθεί διαχρονικά στη βάση της "θέλησης" των κατά καιρούς "ισχυρών" καθηγητών της σχολής. Ετσι, δεν υπάρχει πρόγραμμα σπουδών, στη βάση του τι θέλουμε να γνωρίζει ο πτυχιούχος και τι δεξιότητες πρέπει να τον διακρίνουν, παίρνοντας το πτυχίο του. Ο αποφοιτήσας, παρότι έχει περάσει επιτυχώς τις προβλεπόμενες εξετάσεις στα μαθήματα, είναι άγνωστο αν μπορεί να εκτελέσει βασικές ιατρικές πράξεις και να αντιμετωπίσει κοινά ιατρικά προβλήματα της πρωτοβάθμιας ιατρικής φροντίδας.

Πώς μια αναθεώρηση του υπάρχοντος προγράμματος θα διασφαλίσει την ιατρική τους επάρκεια; Είναι προφανές ότι, εφόσον το εξαετές πρόγραμμα σπουδών ορίζει ότι οι φοιτητές μας θα «βλέπουν» ασθενή μόνο από τον τέταρτο χρόνο σπουδών και μετά, η ιατρική επάρκεια των αποφοίτων θα επαφίεται στη δική τους πρωτοβουλία.

Σήμερα, όμως, με την καθομολογούμενη εκρηκτική ανάπτυξη της γνώσης στις βιοϊατρικές επιστήμες, οι φοιτητές Ιατρικής πρέπει να ακολουθούν πρόγραμμα, που θα τους καταστήσει κοινωνούς όλων των βασικών εργαστηριακών και κλινικών συνιστωσών της σύγχρονης ιατρικής επιστήμης. Ενα τέτοιο πρόγραμμα, οφείλει και πρέπει να είναι εστιασμένο στην κατανόηση των μηχανισμών της ζωής και της ασθένειας, στις θεραπευτικές προσεγγίσεις των νόσων και τις επιδράσεις τους στον ασθενή, αλλά και ευρύτερα στην κοινωνία. Επιβάλλεται, ο φοιτητής, από τα πρώτα έτη των σπουδών του, να έρχεται σε επαφή με τον άρρωστο και να εκπαιδεύεται για τις επιπτώσεις της ασθένειας στον άνθρωπο και την κοινωνία.

Η ιατρική επιστήμη είναι και πρέπει να παραμείνει κάλεσμα προσφοράς. Ετσι, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που θα υπηρετεί αυτό το κάλεσμα, οφείλει να έχει στο επίκεντρό του τον ασθενή. Οφείλει να προετοιμάζει τον φοιτητή για τη λήψη απόφασης -διά του όρκου του- ότι, με την αποφοίτησή του θα δεσμεύεται διά βίου να είναι παρών δίπλα στον ασθενή, την ώρα της ανάγκης. Οι φοιτητές - μελλοντικοί ιατροί, ακολουθώντας το πρόγραμμα σπουδών, πρέπει να συνειδητοποιούν ότι, ξεκινούν τη "διά βίου αναζήτηση της αλήθειας", που απορρέει από την κατανόηση των μηχανισμών της ζωής και της νόσου.

Βέβαια, η οποιαδήποτε αναθεώρηση του προγράμματος δεν είναι δυνατό να γίνει σήμερα με τον υπάρχοντα τρόπο λειτουργίας των διοικητικών οργάνων του πανεπιστημίου. Ο λόγος είναι ότι, κάτι τέτοιο προσκρούει στις "δυναμικές" μειοψηφίες των φοιτητών, που ελέγχουν τη γενική συνέλευση της σχολής, συνεπικουρούμενες-κατευθυνόμενες από κάποιους, που φοβούνται ότι θα χάσουν τα όποια κεκτημένα τους προνόμια.

Με σκοπό να εκτιμήσει ο αναγνώστης τη δυσκολία του εγχειρήματος, θα αναφερθούμε στο τι συνέβη κατά τη διαδικασία των τελευταίων εκλογών για την ανάδειξη προέδρου και αναπληρωτή προέδρου στην Ιατρική Σχολή Αθηνών: "Δυναμική ομάδα φοιτητών" διέκοψε τις εκλογές και προκειμένου να «επιτρέψει» τη συνέχισή τους, υποχρέωσε τους υποψηφίους να "ορκισθούν" ότι δεν θα αλλάξει τίποτε στο υπάρχον πρόγραμμα σπουδών!

Παρ' όλα αυτά όμως πιστεύουμε ότι, η ακαδημαϊκή κοινότητα -ΔΕΠ και φοιτητές- και το υπουργείο Παιδείας πρέπει να αντιληφθούν ότι αναθεώρηση του προγράμματος σπουδών, βασισμένη σε ξεκάθαρο πλαίσιο ακαδημαϊκών αξιών και στόχων, θα δώσει την ευκαιρία να "παράγουμε" ιατρούς και όχι "πτυχία Ιατρικής". Η ελπίδα μας είναι οι άμεσα ενδιαφερόμενοι, ιδιαίτερα οι φοιτητές και γιατί όχι η ίδια η κοινωνία, να παρέμβουν δυναμικά και να επιβάλουν την αναθεώρηση του προγράμματος σπουδών Ιατρικής στη χώρα μας.

*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή της Κυριακής στις 16/11/08