Ιατρική Εκπαίδευση
Άρθρα για την ιατρική εκπαίδευση
Η Συνεχιζόμενη Ιατρική Εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα | Η Συνεχιζόμενη Ιατρική Εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα |
|
|
| Γράφει ο/η Αυγερινός Ευθύμιος | |
| 07.10.06 | |
|
Αυγερινός Ευθύμιος, MD, PhD Ειδικευόμενος Αγγειοχειρουργός Αντιπρόεδρος Εταιρείας Νέων Ιατρών και Επιστημόνων Υγείας Κεραμάρης Νικόλαος, MD Ειδικευόμενος Ορθοπαιδικός Πρόεδρος Εταιρείας Νέων Ιατρών και Επιστημόνων Υγείας Μσάουελ Παύλος, MD Γενικός Γραμματέας Εταιρείας Νέων Ιατρών και Επιστημόνων Υγείας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Συνεχιζόμενη Ιατρική Εκπαίδευση (ΣΙΕ) αποτελεί μια διαδικασία συνεχούς και δια βίου επανεκπαίδευσης, τμήμα μιας ευρύτερης έννοιας: της Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Ανάπτυξης (ΣΕΑ). Η ΣΕΑ ενσωματώνει πέραν της ΣΙΕ και τις έννοιες της συνεχούς βελτίωσης των ικανοτήτων και δεξιοτήτων, αλλά και της καλλιέργειας, του τρόπου ζωής και της επικοινωνίας με τους ασθενείς και την κοινωνία. Η ταχεία ανάπτυξη της ιατρικής επιστήμης, αλλά και οι απαιτήσεις μιας σύγχρονης κοινωνίας, ολοένα και επιτείνουν την ανάγκη των ιατρών για συνεχή επαναπροσδιορισμό των γνώσεων και των δεξιοτήτων τους. Η θεσμική κατοχύρωση της ΣΙΕ, ως βασικού εργαλείου ποιοτικού ελέγχου της ιατρικής κοινότητας, αλλά και ως όρου ουσιαστικής λειτουργίας του συστήματος υγείας, αποτελεί αναγκαιότητα. Η δια βίου ιατρική εκπαίδευση κατοχυρώνει την ποιότητα των παρεχομένων προς την κοινωνία υπηρεσιών και διαφυλάσσει το κύρος της ιατρικής κοινότητας. Τα τελευταία 10 χρόνια οι επιστημονικοί φορείς των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (για να μην αναφερθούμε στην εκρηκτική δραστηριότητα των Ηνωμένων Πολιτειών) έχουν ανάγει την ΣΙΕ σε μείζονα προτεραιότητα και την καθιστούν πλέον υποχρεωτική για την εξέλιξη του ειδικευμένου, αλλά και του ειδικευόμενου ιατρού. Η Ελλάδα, ωστόσο, κινδυνεύει να μείνει ουραγός μεταξύ των υγειονομικά ανεπτυγμένων χωρών. Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Η ΣΙΕ, αφηρημένη έννοια μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 80, αρχίζει να απασχολεί τους αρμόδιους διοικητικούς φορείς υγείας στις αρχές της δεκαετίας του 90, μέχρι που το 1993 με την αναθεωρημένη συνθήκη του Δουβλίνου κατοχυρώνεται η έννοια και ο σκοπός της ΣΙΕ. Σύμφωνα με αυτή τη συνθήκη:
Στις 28 Οκτωβρίου του 1994, η Ευρωπαϊκή Ένωση Ιατρικών Ειδικοτήτων γνωστή ως EUMS (European Union of Medical Specialties) αναλαμβάνει τυπικά, αλλά και ουσιαστικά, ρόλο συντονιστικού οργάνου της ΣΙΕ στην Ευρώπη και θεσμοθετεί ένα σώμα αρμόδιο για την υλοποίηση και την οργάνωση της σε εθνικό και πανευρωπαϊκό επίπεδο. Στην ίδια συνάντηση καθορίζονται τα χαρακτηριστικά και η δομή της. H ΣΙΕ πρέπει να είναι:
Ένας ειδικευμένος ιατρός πρέπει να συγκεντρώνει 250 Credits ανά 5 έτη, 250 δηλαδή διδακτικές ώρες. Από αυτές τουλάχιστον 100 πρέπει να αποκτώνται από διεθνώς αναγνωρισμένες επιστημονικές δραστηριότητες, όπως από εξουσιοδοτημένα κέντρα, συνέδρια και "interactive" δραστηριότητες και άλλες 100 ώρες πρέπει να προέρχονται από προσωπική μελέτη και επιστημονικές δραστηριότητες σε τοπικό επίπεδο. Δεν θα πρέπει να αναγνωρίζονται περισσότερα από 100 Credits σε ένα έτος, προκειμένου να διασφαλίζεται η ποιότητα και η αξιοπιστία της εκπαίδευσης. Οι κατά τόπους αρμόδιες αρχές είναι υπεύθυνες να καθορίζουν τον υποχρεωτικό ή εθελοντικό χαρακτήρα της ΣΙΕ. Η οργανωτική δομή του πανευρωπαϊκού συστήματος παροχής ΣΙΕ είναι ευέλικτη και λειτουργική (σχήμα 1). Κυριάρχο όργανο στην κορυφή της πυραμίδας είναι η EUMS, η οποία εξουσιοδοτεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Αναγνώρισης της ΣΙΕ (EACCME). Το συμβούλιο αυτό με τη σειρά του αναπτύσσει μια αμφίδρομη συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Σώμα Ιατρικών Ειδικοτήτων, τις Ευρωπαϊές Ιατρικές Εταιρείες και τις Εθνικές αρμόδιες αρχές με στόχο την διοργάνωση δραστηριοτήτων ΣΙΕ και παροχή των ανάλογων Credits. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι το αρμόδιο αυτό Ευρωπαϊό Συμβούλιο έχει συντονιστικό ρόλο, ενώ το κύριο βάρος της οργάνωσης και παροχής ΣΙΕ πέφτει στις ιατρικές εταιρείες και τους κατά τόπους ιατρικούς συλλόγους. ![]() Σχήμα 1. Η οργανωτική δομή του πανευρωπαϊκού συστήματος παροχής ΣΙΕ Ένα σημαντικό βήμα για τη διεύρυνση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη καθώς μόλις πριν από μερικούς μήνες ξεκίνησε ένα πιλοτικό πρόγραμμα συνεργασίας της ΑΜΑ (American Medical Association) & EUMS με στόχο την παγκοσμιοποίηση των Credits ΣΙΕ. Προς το παρόν επωφελημένοι θεωρούνται οι Ευρωπαίοι γιατροί καθώς η θεσμοθετημένη ΣΙΕ στην Ευρώπη βρίσκεται ακόμα στα πρώτα της βήματα, ενώ η ΗΠΑ βρίσκονται ήδη σε πολύ υψηλο επίπεδο παροχής ΣΙΕ. Οταν πλέον θα έχει ωριμάσει και το αντίστοιχο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τότε η συνεργασία θα κορυφωθεί και θα είναι πλεόν αμφίδρομη, κάτι που αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2006. Επι του παρόντος η θέση της ΣΙΕ στις διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις Ευρωπαϊκές Ιατρικές Εταιρείες παρουσιάζονται στον πίνακα 1 και 2 αντίστοιχα. Στον πίνακα 3 παρουσιάζονται ανάλογα στοιχεία για τις Η.Π.Α. Ο υποχρεωτικός χαρακτήρας της ΣΙΕ, αν και αμφιλεγόμενος, έχει υιοθετηθεί από αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής κοινότητας επιβάλλοντας τον τακτικό επαναπροσδιορισμό της επάρκειας των γιατρών (re-certification, re-validation), τον έλεγχο των εγγραφών στους ιατρικούς συλλόγους και τις εταιρείες, αλλά και τον κίνδυνο της απώλειας ασφαλιστική κάλυψης για ιατρικά λάθη. ![]() Πίνακας 1. Η ΣΙΕ στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ![]() Πίνακας 2. Οι Ευρωπαϊκές Εταιρείες που παρέχουν ΣΙΕ ![]() Πίνακας 3. Η ΣΙΕ σε διάφορες πολιτείες των Η.Π.Α. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Καθημερινά βιώνουμε τα προβλήματα της ιατρικής εκπαίδευσης στη χώρα μας. Γνωρίζουμε την ανεπάρκεια της προπτυχιακής μας εκπαίδευσης (ελλειπής κλινική εξάσκηση, αμφιλεγόμενα συγγράματα μελέτης, μεγάλος αριθμός φοιτητών, ανύπαρκτος επαγγελματικός προσανατολισμός κ.α.), αλλά και της εκπαίδευσης κατά την ειδικότητα (έλλειψη συγκροτημένου εκπαιδευτικού προγράμματος ανά ειδικότητα, ετερογένεια εκπαιδευτικών κέντρων και εκπαιδευτών κ.α.). Ποια είναι ΣΙΕ στην Ελλάδα; Ποιοι την παρέχουν; Έχουμε άραγε ποτέ σοβαρά αναρωτηθεί για την ποιότητα του ιατρικού δυναμικού στη χώρα μας; Δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Ελλάδας και EUMS είναι ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος, ο οποίος είναι και ο εξουσιοδοτημένος φορέας παροχής Credits ΣΙΕ στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς την εναρμόνιση και ποιοτική αναβάθμιση της μεταπτυχιακής ιατρικής εκπαίδευσης. Τα περισσότερα πλέον ιατρικά συνέδρια εξασφαλίζουν κάποια CME Credits τα οποία απονέμονται στον σύνεδρο με το πιστοποιητικό παρακολούθησης. Βέβαια, εάν και κατά πόσο ο σύνεδρος παρακολούθησε το συνέδριο παραμένει αδιευκρίνιστο... Για το λόγο αυτό η ΣΙΕ και ο θεσμός των Credits έχει από πολλούς κατηγορηθεί ως αναξιόπιστο μέσο κρίσης των ιατρών. Ας μην ξεχνούμε όμως ότι ακόμα είμαστε στην αρχή ενός μεγάλου εγχειρήματος και σύντομα θα εξασφαλιστούν τα μέσα «αστυνόμευσης» της αξιοπιστίας της μοριοδότησης. Το Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο που οργανώνει η Ιατρική Εταιρεία Αθηνών έχει ήδη κάνει αξιόλογες προσπάθειες προς αυτή τη κατεύθυνση με τη θεσμοθέτηση "barcodes" για την καταμέτρηση των ωρών παρακολούθησης του κάθε σύνεδρου. Η ΣΙΕ αποτελεί ηθική υποχρέωση των γιατρών και είναι εθελοντική στα πλαίσια συνεδρίων, σεμιναρίων, επιστημονικών ημερίδων και μετεκπαιδευτικών μαθημάτων που οργανώνουν οι ιατρικές σχολές και οι ιατρικές εταιρείες. Η «συνεδριακή δραστηριότητα» στην Ελλάδα σε πολλές περιπτώσεις γίνεται υπερβολική. Υπάρχει όμως ποιοτικός έλεγχος; Γιατί να μην μπορεί και ο Έλληνας γιατρός να παρουσιάζει έξω από τα σύνορα της χώρας του αναγνωρισμένη με Credits μετεκπαιδευτική δραστηριότητα; Η θεσμοθέτηση της «ουσιαστικής» ΣΙΕ στην χώρα μας, ως βασικού εργαλείου ποιοτικού ελέγχου της ιατρικής κοινότητος, παραμένει ανενεργή. Ο δρόμος παραμένει ακόμα μακρύς... ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η τάση για εναιοποίηση των εκπαιδευτικών πλαισίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστη την ιατρική εκπαίδευση. Οι Έλληνες γιατροί όμως φαίνεται να μένουν έξω από τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα ΣΙΕ. Αν δεν συγχρονιστούμε με τις Ευρωπαϊκές συστάσεις, οι γιατροί μας κινδυνεύουν, έξω από την Ελλάδα, να απωλέσουν τα επαγγελματικά τους δικαιώματα. Σε λίγα χρόνια θα μιλάμε για γιατρούς 2 ταχυτήτων και βέβαια θα υπάρχουν πρακτικά και ουσιαστικά προβλήματα μετακίνησης ανθρώπινου ιατρικού δυναμικού μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση όταν για ορισμένες χώρες η ΣΙΕ αποτελεί κριτήριο επανεγγραφής στον Ιατρικό σύλλογο, κριτήριο ασφαλιστικής κάλυψης του γιατρού ή ακόμα και άσκησης της ιατρικής. Στα πλαίσια μιας εθνικής στρατηγικής για την υγεία και την εκπαίδευση οι αρμόδιοι φορείς (Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος, Ιατρικές Εταιρείες, Ιατρικές Σχολές και Υπουργείο Υγείας) πρέπει να δραστηριοποιηθούν προς αυτή τη κατεύθυνση με οργανωμένες και αναγνωρισμένες από την Ευρωπαϊκή Ένωση εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Η ΣΙΕ και ΣΕΑ είναι ηθικό και κοινωνικό καθήκον αλλά και δικαίωμα των Ελλήνων ιατρών. Η συνεχής ενημέρωση και εκπαίδευση του γιατρού, ο ποιοτικός έλεγχος των γνώσεων και των δεξιοτήτων του, με στόχο την ασφάλεια και αποτελεσματικότητα της εκάστοτε ιατρικής πράξης είναι απαίτηση της κοινωνίας. Αν θέλουμε την κοινωνία να εμπιστεύεται τους γιατρούς πρέπει να σεβαστούμε αυτή της την απαίτηση. |
|
| Τελευταία ανανέωση ( 21.03.07 ) |
| < Προηγ. |
|---|
| Διαβάστε εδώ τα αποτελέσματα της πρόσφατης έρευνας της ΕΝΙΕΥ για την επαγγελματική εξουθένωση των ειδικευομένων ιατρών. |