Skip to content

Green color

Narrow screen resolution  Wide screen resolution  Increase font size  Decrease font size  Default font size  Skip to content Default color Pink color Green color Green color
Αρχική σελίδα arrow Νέα και απόψεις arrow Ιατρικά Νέα arrow AIDS Reappraisal: Μυθοπλασίες γύρω από το AIDS
AIDS Reappraisal: Μυθοπλασίες γύρω από το AIDS Εκτύπωση E-mail
Γράφει ο/η Νίξον Αλέξανδρος   
15.12.06
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στην βιοϊατρική και γενικότερα στην επιστήμη όπου η πραγματικότητα και γεγονότα συγχέονται και διαβρώνονται από εικασίες, παραπληροφόρηση μέχρι και θεωρίες συνωμοσίας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι εικασίες για τις επιπτώσεις στην υγεία μας από τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, οι διάφοροι αβάσιμου κίνδυνοι που διατρέχει η υγεία μας από εμβολιασμούς κ.ά.

Ο ιός του HIV και γενικότερα το AIDS αποτελούν ζητήματα δημόσιας υγείας με τεράστια προβολή και έντονο ευρύτερο ενδιαφέρον για διάφορους λόγους ο σημαντικότερος εκ των οποίων είναι ότι δεν υπάρχει ριζική θεραπευτική παρέμβαση,

Πρόσφατα ένας φίλος μου, μου υπέδειξε τη συνέντευξη της συγγραφέα ενός καινούριου βιβλίου για το AIDS στην ιστοσελίδα flash.gr. Το βιβλίο (βάσει της συνέντευξης) έρχεται σε αντίθεση με τις καθιερωμένες απόψεις για τη νόσο.
 
Επί της ουσίας διαφωνεί ριζικά με τις επίσημες τοποθετήσεις της ιατρικής επιστήμης πάνω στο θέμα θεωρώντας ότι πολλές από τις απόψεις επιβάλλονται από ένα ευρύτερο ιατρό-οικονoμικό κατεστημένο με πρωτεργάτες το συνήθη ύποπτο, τις φαρμακευτικές εταιρείες και ενδεχομένως την κυβέρνηση των ΗΠΑ (λέω ενδεχομένως διότι σε σημεία η συνέντευξη είναι αρκετά δυσνόητη).

Το πρόβλημα που προκύπτει όμως από τη συνέντευξη είναι ότι η άποψη της συγκεκριμένης δημοσιογράφου (η οποία συνεισφέρει άρθρα και στο Βήμα της Κυριακής) αντιμετωπίζεται ως μια έγκυρη εναλλακτική θεωρία για το ζήτημα του AIDS. Η αμφισβήτηση και ο διάλογος με γεγονότα και τεκμηριωμένα επιχειρήματα αποτελεί τη ζωογόνο δύναμη της επιστήμης και επιτρέπει τη συνεχή βελτίωση των θεωριών μας για το φυσικό κόσμο. Υπάρχουν περιπτώσεις και καταστάσεις στις οποίες είτε δεν έχουμε επαρκή στοιχεία ή αδυνατούμε να πραγματοποιήσουμε τα απαραίτητα πειράματα για να ενισχύσουμε ή να καταρρίψουμε μια επιστημονική θεωρία. Σε αυτό το περιβάλλον μπορούν να προκύψουν θεωρίες πιο πιθανές και λογικές ενώ άλλες που είναι πιο «απίθανες» χρήζοναι εναλλακτικές. Η βάπτιση μιας θεωρίας ως «εναλλακτική» δεν αποδεικνύει ότι είναι και λανθασμένη απλά αντανακλά ότι βάσει των προϋπάρχουσων γνώσεων είναι μια θεωρία που πιο δύσκολα ευσταθεί από ό, τι η κοινά αποδεκτή.

Εν τούτοις δεν μπορούμε να χαρίζουμε χαλαρά το χαρακτηρισμό «εναλλακτική θεωρία» σε οποιαδήποτε τοποθέτηση έρχεται σε σύγκρουση με τις επίσημες θεωρίες. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η δημοσιογράφος υποστηρίζει απόψεις τελείως αυθαίρετες μέχρι και ανεύθυνες για το AIDS και το πιο προβληματικό είναι ότι οι δημοσιογράφοι οι οποίοι πραγματοποίησαν τη συνέντευξη παρουσιάζουν τις απόψεις της ως «εναλλακτική» επιστημονική θεωρία για το AIDS. Ας αρχίσουμε, λοιπόν, να μελετούμε αυτές τις αυθαίρετες τοποθετήσεις.

«Ο ιός HIV δεν έχει καν εντοπιστεί . Πρόκειται για έναν ιό που δεν έχει ποτέ από κανέναν περιγραφεί».

Η συγκεκριμένη άποψη δύσκολα μπορεί να υποστηριχτεί. Όσον αφορά τον ιό του HIV έχει χαρακτηριστεί η δομή του 1, το γονιδίωμά του 2, οι γλυκοπρωτεΐνες του ιικού φακέλου 3, ο τρόπος που μολύνει τον οργανισμό4 καθώς και η προέλευσή του5. Δε γνωρίζω τι άλλο θα απαιτούσε η συγγραφέας για να δεχτεί ότι ο HIV έχει εντοπιστεί και περιγραφεί.

«Μα, η πρώτη ανακοίνωση του AIDS, ότι βρέθηκε ο ιός HIV και τα υπόλοιπα,  έγινε το 1984 από την τότε Υπουργό Υγείας των ΗΠΑ, τη Μάργκαρετ Χέκλερ. Η Υπουργός Υγείας των ΗΠΑ το ανακοίνωσε σε διεθνή συνέντευξη τύπου, όπου είχαν συγκληθεί δημοσιογράφοι από όλο τον κόσμο και αυτά που είχαν ανακοινωθεί δεν είχαν δοθεί νωρίτερα στους επιστήμονες για να ελεγχθούν.»

Χωρίς να είμαι βέβαιος για το τι ακριβώς θέλει να πει η συγγραφέας, φαίνεται να υπονοεί ότι το AIDS αποτελεί μια κατασκευασμένη πραγματικότητα από την τότε αμερικανική κυβέρνηση. Ή εναλλακτικά θέλει να μας πείσει ότι οι υπάρχουσες αντιλήψεις που έχει το ευρύ κοινό για το AIDS πηγάζουν από το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ το οποίο αναπαράγει ηθελημένα λανθασμένες και αντι-επιστημονικές πληροφορίες. Στην πραγματικότητα, προτού γίνει η επίσημη ανακοίνωση για την ύπαρξη του AIDS, η τότε κυβέρνηση των ΗΠΑ στις αρχές της δεκαετίας του '80 δίσταζε να κάνει επίσημες τοποθετήσεις επί του θέματος 6. Ο κύριος λόγος είναι ότι στην αρχή της επιδημίας στις ΗΠΑ, η νόσος εμφανιζόταν σε δυσανάλογη συχνότητα σε ομοφυλόφιλους. Η κυβέρνηση του Ronald Reagan όπως και όλες οι ρεπουμπλικανικές κυβερνήσεις είναι εντόνως συντηρητικές σε κοινωνικά ζητήματα με αποτέλεσμα να αντιμετωπιστεί το θέμα με αδιαφορία. Μάλιστα ο ίδιος ο πρόεδρος, ο Ronald Reagan, απέφευγε έντονα οποιαδήποτε αναφορά στο συγκεκριμένο ζήτημα 6. Η στάση αυτή ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με το κέντρο λοιμώξεων των ΗΠΑ (το γνωστό CDC) το οποίο στην εβδομαδιαία επιθεώρησή του το Morbidity and Mortality Weekly Report περιελάμβανε τακτικά άρθρα με κλινικά περιστατικά της τότε μυστηριώδους νόσου. Επομένως ουδείς μπορεί να κατηγορήσει το CDC για σύμπραξη με την επίσημη κυβερνητική πολιτική.

Εν τέλει, καθώς η επιδημία λάμβανε μεγαλύτερες διαστάσεις, η κυβέρνηση υποχρεώθηκε από την έντονη δημόσια ανησυχία να τοποθετηθεί επίσημα και να δώσει τις καλύτερες δυνατές εξηγήσεις βάσει των τότε υπαρχόντων δεδομένων. Οποιαδήποτε νέα νόσος εμφανίζεται ξαφνικά και για την οποία δεν υπάρχουν επαρκείς εξηγήσεις, μπορεί να προκαλέσει έντονη ανησυχία και πανικό ιδιαίτερα όταν αναπαράγονται ανεύθυνες απόψεις και εικασίες από τα ΜΜΕ. Ούτως ή άλλως όμως οι εργασίες του Luc Montagnier είχαν δημοσιευτεί ένα χρόνο πριν τη συνέντευξη τύπου (το εργαστήριο του Montagnier ήταν το πρώτο που απομόνωσε τον ιό) ενώ του Robert Gallo που επιβεβαίωναν τα ευρήματα εμφανίστηκαν ταυτόχρονα με τη συνέντευξη τύπου 7,8. Η επιστημονική κοινότητα είχε όλα τα δεδομένα πάνω στα οποία βασίστηκαν οι επίσημες δηλώσεις της Μάργκαρετ Χέκλερ και των συνεργατών της από τη στιγμή που ήταν δημοσιευμένα σε επιστημονικές επιθεωρήσεις. Επομένως όλες οι τοποθετήσεις που ανακοινώθηκαν στη συνέντευξη τύπου μπορούσαν να ελεγχτούν και να σχολιαστούν. Οι ανακαλύψεις σχετικά με τον HIV δεν ήταν προϊόν της αμερικανικής κυβέρνησης αλλά συγκεκριμένων ερευνητών, ανοιχτών σε επιστημονική κριτική.

«Το 1984 είπαν ότι αφορά τους ομοφυλόφιλους και τους ναρκομανείς  Το 1987, το Center for Disease Control πάλι, η Υπουργός Υγείας πάλι, μία πολιτικός δηλαδή, πολιτικές αποφάσεις ήταν αυτές, σκέφτηκαν να ρίξουν το νέο ψέμα σε μία νέα διεθνή συνέντευξη τύπου, όπου και πάλι είχαν συγκληθεί δημοσιογράφοι από όλο τον κόσμο. Ανακοίνωσαν ότι είναι κίνδυνος για όλο τον ερωτικά μάχιμο πληθυσμό, όλους τους άντρες, τις γυναίκες, τους πάντες,.»

Στην αρχή της επιδημίας στις ΗΠΑ ήταν κοινή πεποίθηση ότι η νόσος προσβάλλει κυρίως ομοφυλόφιλους 6. Όντως στην αρχή της επιδημίας η κοινότητα των ομοφυλοφίλων επλήγη δυσανάλογα για διάφορους λόγους σημαντικότεροι εκ των οποίων είναι ότι ομοφυλόφιλοι άντρες έχουν τυπικά μεγάλο αριθμό ερωτικών συντρόφων και η συνουσία δια του ορθού είναι πιο επικίνδυνη για μόλυνση. Επομένως μέχρι να προσβληθεί επαρκής αριθμός ετεροφυλόφιλων η νόσος φαινόταν ότι αφορούσε μόνο ομοφυλόφιλους. Όσο όμως προχωρούσε η επιδημία έγινε αντιληπτό ότι και η κολπική συνουσία αποτελεί σημαντική οδός μόλυνσης καθιστώντας έτσι όλο τον πληθυσμό ευάλωτο στη νόσο.


«Το τελευταίο ψέμα- και το πιο χοντρό από όλα- ήταν για την περίφημη πανδημία του AIDS»
«Σας αναφέρω τα στοιχεία για την Ελλάδα, τα επίσημα στοιχεία, του ΚΕΕΛ: το 2005 είχαμε 7718 άτομα σε όλη την Ελλάδα και αυτά είναι ο ίδιος αριθμός από το 1999. Αυτό δεν δείχνει πανδημία, νομίζω.»

Η συγγραφέας φαίνεται να αγνοεί τη σημασία της λέξης πανδημίας. Η αναφορά στα πιο έγκυρα ιατρικά λεξικά αλλά και εγκυκλοπαίδειες δείχνει ότι η λέξη πανδημία αφορά μια επιδημία που επεκτείνεται σε μια μεγάλη έκταση μιας δεδομένης επικράτειας ή εναλλακτικά μια επιδημία που επεκτείνεται παγκοσμίως. Για το λόγο αυτό μιλούμε για επιδημία της γρίπης των πτηνών και όχι πανδημία διότι στην παρούσα φάση η νόσος περιορίζεται σε λίγες χώρες ανά τον κόσμο. Αντίθετα το AIDS είναι παρόν στη συντριπτική πλειοψηφία των χωρών ανά τον κόσμο. Μάλιστα σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία η νόσος είναι παρούσα σε όλες τις χώρες του κόσμου, στοιχείο που δίνει μεγαλύτερη εγκυρότητα στο χαρακτηρισμό πανδημία 4. Τα επίσημα ελληνικά στοιχεία αναδεικνύουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό Ελλήνων πολιτών πάσχει από τη νόσο. Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο δελτίο ενημέρωσης του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων για το AIDS: «Διαχρονικά η τάση της επιδημίας ήταν αυξητική και στους άνδρες και στις γυναίκες. Όμως από το 2000, ο αριθμός των νέων μολύνσεων που δηλώνονται μειώνεται, τάση που συνεχίζεται μέχρι το 2002. [..] Το 2005 όμως, παρατηρούμε μια ιδιαίτερα σημαντική μεταβολή καθώς ο αριθμός των νέων μολύνσεων που δηλώθηκαν ανα εκατομμύριο πληθυσμού ανέρχεται σε 50.7 (αύξηση +24.87 συγκριτικά με το 2004)».

Επομένως δεν υπάρχει λόγος εφησυχασμού μιας και τα στοιχεία δεν αναδεικνύουν μια πτωτική τάση. Τα κρούσματα αυξάνονται και εκείνο που μεταβάλλεται είναι ο ρυθμός αύξησης.

Αρκεί κανείς να ανατρέξει στον ορισμό για να καταλάβει ότι ο HIV όντως αποτελεί πανδημία και τα επίσημα στοιχεία μόνο ενισχύουν αυτή την άποψη. Ενισχύοντας περαιτέρω αυτή την τοποθέτηση μια πρόσφατη μελέτη δείχνει ότι με τους παρόντες ρυθμούς το AIDS θα αποτελέσει ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα δημόσιας υγείας μέχρι το 2030 ξεπερνώντας ακόμη και την καρδιαγγειακή νόσο 9.


«Ανακοίνωσαν ότι είναι κίνδυνος για όλο τον ερωτικά μάχιμο πληθυσμό, όλους τους άντρες, τις γυναίκες, τους πάντες,. Αυτό πάλι δεν φάνηκε τόσο πολύ να πιάνει, γιατί πόσους ξέρει ο καθένας που να είναι οροθετικοί; Κανέναν, γιατί βέβαια κρύβονται κιόλας, αλλά είναι ελάχιστες περιπτώσεις.»

Το ό,τι ο HIV μεταδίδεται μέσω σεξουαλικής επαφής είναι επαρκώς επιστημονικά τεκμηριωμένο. Συγκεκριμένα η ετεροφυλοφιλική σεξουαλική μετάδοση παραμένει ο κυριότερος τρόπος μετάδοσης της νόσου και είναι υπεύθυνη για το 85% όλων των μολύνσεων με τον ιό HIV-1 (ο ιός που ευθύνεται για τη συντριπτική πλειοψηφία των μολύνσεων) 4. Η συγγραφέας φαίνεται να αμφισβητεί τον κίνδυνο μόλυνσης με βάση την εμπειρική διαπίστωση ότι οι περισσότεροι από εμάς δε γνωρίζουμε πολλά άτομα στον προσωπικό μας κύκλο με τη νόσο. Εμπειρικά (τονίζω ηθελημένα τη λέξη «εμπειρικά») μπορώ να επιβεβαιώσω την παρατήρηση αλλά όχι και το συμπέρασμα. Η επαγωγική αυτή σκέψη είναι εντελώς αντι-επιστημονική (ούτως ή άλλως η επαγωγή από τη φύση της είναι μη-επιστημονική). Με την ίδια λογική, μιλώντας για άλλη μια φορά εμπειρικά, γνωρίζω 1 άτομο στον κύκλο μου ο οποίος έχει υποστεί έμφραγμα μυοκαρδίου, κανένα άτομο το οποίο να έχει υποστεί καρκίνο πνεύμονα και 6 άτομα τα οποία πάσχουν από καρκίνο μαστού. Επαγωγικά, οφείλω να φτάσω στο συμπέρασμα ότι ο καρκίνος του μαστού αποτελεί μια πιο συχνή πάθηση από ότι το έμφραγμα του μυοκαρδίου ενώ ο καρκίνος πνεύμονα είναι μια μάλλον σπάνια πάθηση.

«Η πανδημία στην Αφρική είναι άλλο ψέμα. Έχει καταγγελθεί ότι κατά 90% το τεστ βγάζει για AIDS τα αποτελέσματα της ελονοσίας.»

Είναι αληθές ότι έχουν προκύψει προβλήματα στη διάγνωση του HIV με τις οικονομικότερες διαγνωστικές εξετάσεις που χρησιμοποιούνται στην Αφρική 10. Σε μια προσπάθεια να ελαχιστοποιηθεί το κόστος της διάγνωσης, σε περιοχές όπου η εξοικονόμηση πόρων είναι επιτακτική ανάγκη, έχει παραγκωνιστεί η χρήση της Western Blot για επιβεβαίωση των θετικών αποτελεσμάτων που προκύπτουν από την πρώτη εξέταση. Στις περισσότερες αναπτυγμένες χώρες η επιβεβαίωση του αποτελέσματος γίνεται με τη δοκιμασία Western Blot η οποία προσφέρει σημαντική αξιοπιστία. Η υπέρμετρη ανοσολογική διέγερση του οργανισμού που προκύπτει μετά από τη μόλυνση με το πλασμώδιο της ελονοσίας σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε ένα λανθασμένο αποτέλεσμα. Λόγω του μεγάλου οικονομικού κόστους, σε πολλές χώρες της Αφρικής, το θετικό αποτέλεσμα  απλά επαναλαμβάνεται με την επανάληψη της ίδιας δοκιμασίας η οποία παρουσιάζει την προαναφερόμενη έλλειψη ειδικότητας. Εν τούτοις το ποσοστό το οποίο αναφέρει η συγγραφέας είναι χονδροειδώς υπερβολικό. Για παράδειγμα σε περιοχές με μεγάλη συχνότητα ελονοσίας και μόλυνσης με HIV η θετική διαγνωστική αξία ανέρχεται σε ποσοστά της τάξεως του 50-70% 10. Η χρήση και των δύο διαθέσιμων εξετάσεων (διατίθενται δύο εμπορικές μορφές) εκμηδενίζει τα ψευδώς θετικά αλλά αντίθετα υποεκτιμά τα πραγματικά θετικά. Το γεγονός ότι οι οικονομικές μέθοδοι διάγνωσης δεν είναι πολύ αξιόπιστες απέχει πολύ από το συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει πανδημία στην Αφρική.

Πραγματικά αυτή η κατηγορηματική τοποθέτηση αποτελεί ίσως και την πιο προκλητική διαστρέβλωση της αλήθειας. Η λέξη πανδημία υπονοεί την ύπαρξη επιδημίας σε ολόκληρη την επικράτεια μιας δεδομένης περιοχής. Στην περίπτωση που μιλάμε για την Αφρική εννοούμε την ύπαρξη επιδημίας σε όλες τις χώρες της Αφρικής, πράγμα το οποίο σύμφωνα με επίσημα στοιχεία αντανακλά και την πραγματικότητα.

Οι απόψεις που παρουσιάζονται στη συνέντευξη αλλά και που κατά πάσα πιθανότητα αναφέρονται στο βιβλίο αποτελούν μια παραλλαγή των απόψεων του "AIDS reappraisal" κινήματος δηλαδή του κινήματος της επανεκτίμησης του AIDS στο οποίο περιλαμβάνονται πολλές «εναλλακτικές» θεωρίες για το AIDS που ως κοινό σημείο έχουν να υποτιμήσουν το ρόλο που διαδραματίζει ο HIV ως νοσογόνος παράγοντας.


 
Βιβλιογραφία:

1. Gelderblom HR, Hausmann EH, Ozel M, Pauli G, Koch MA. Fine structure of human immunodeficiency virus (HIV) and immunolocalization of structural proteins. Virology 1987;156(1):171-6. [PubMed]

2. Shafer RW, Stevenson D, Chan B. Human Immunodeficiency Virus Reverse Transcriptase and Protease Sequence Database. Nucleic Acids Res 1999;27(1):348-52. [PubMed Central Full Text]

3. Chan DC, Fass D, Berger JM, Kim PS. Core structure of gp41 from the HIV envelope glycoprotein. Cell 1997;89(2):263-73. [PubMed]

4. Simon V, Ho DD, Abdool Karim Q. HIV/AIDS epidemiology, pathogenesis, prevention, and treatment. Lancet 2006;368(9534):489-504. [PubMed]

5. Rambaut A, Robertson DL, Pybus OG, Peeters M, Holmes EC. Human immunodeficiency virus. Phylogeny and the origin of HIV-1. Nature 2001;410(6832):1047-8. [PubMed]

6. Cohen J. Shots in the dark : the wayward search for an AIDS vaccine. New York: Norton; 2001.

7. Barre-Sinoussi F, Chermann JC, Rey F, et al. Isolation of a T-lymphotropic retrovirus from a patient at risk for acquired immune deficiency syndrome (AIDS). Science 1983;220(4599):868-71. [PubMed]

8. Popovic M, Sarngadharan MG, Read E, Gallo RC. Detection, isolation, and continuous production of cytopathic retroviruses (HTLV-III) from patients with AIDS and pre-AIDS. Science 1984;224(4648):497-500. [PubMed]

9. Mathers CD, Loncar D. Projections of global mortality and burden of disease from 2002 to 2030. PLoS Med 2006;3(11):e442. [PLoS Med Full Text]

10. Gasasira AF, Dorsey G, Kamya MR, et al. False-positive results of enzyme immunoassays for human immunodeficiency virus in patients with uncomplicated malaria. J Clin Microbiol 2006;44(8):3021-4. {PubMed Central Full Text]
Τελευταία ανανέωση ( 02.12.07 )
 
< Προηγ.   Επόμ. >
[ Πίσω ]