Οι στατίνες ως γνωστόν, αναστέλλουν το ρυθμιστικό ένζυμο της οδού σύνθεσης της χοληστερόλης στο ήπαρ μειώνοντας την παραγωγή λιποπρωτεϊνών. Κλινικά, χρησιμοποιούνται μόνο για τον σκοπό αυτο, για την πρόληψη δηλαδή και θεραπεία της αθηροσκλήρωσης και της καρδιαγγειακής νόσου. Πέρα από όμως απο την ιδιότητα τους να μειώνουν την παραγωγή λιπιδίων πρόσφατες in vitro και in vivo μελέτες διευρύνουν το πεδίο δράσης τους. Ειδικότερα, οι στατίνες φαίνεται ότι έχουν και ισχυρή αντιφλεγμονώδη, αντιοξειδωτική και ινοδωλυτική δράση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη του σχηματισμού μετεγχειρητικών ή άλλων συμφύσεων.

Οι συμφύσεις δημιουργούνται όταν ύστερα από τοπικό τραυματισμό του περιτοναίου τα μεσοθηλιακά κύτταρα χάσουν την ακεραιότητα τους. Φλεγμονώδη κύτταρα, συμπεριλαμβανομένων των μαστικών κυττάρουν, συμμετέχουν στη διαδικασία. Φυσιολογικά από τα μεσοθηλιακά κύτταρα πηγάζει ο ιστικός ενεργοποιητής του πλασμινογόνου (tPA). Η ινωδόλυση επιτελείται όταν ο tPA συνδέεται στο ινώδες με το πλασμινογόνο το οποίο μετατρέπει στην ενεργό του μορφή της πλασμίνης, αποτρέποντας έτσι τη δημιουργία συμφύσεων. Ο tPA με τη σειρά του αναστέλλεται από τον 1-αναστολέα του ενεργοποιητή του πλασμινογόνου (PAI-1) και υπο φυσιολογικές συνθήκες η ινωδογένεση βρίσκεται σε ισορροπία με την ινωδόλυση.^1,3 Οι εκτεταμένοι ενδοκοιλιακοί χειρουργικοί χειρισμοί σε συνδυασμό με τις τοπικές συνθήκες ισχαιμίας και φλεγμονής καταστέλλουν τους ινωδολυτικούς μηχανισμούς με αποτέλεσμα το σχηματισμό ινώδων συμφύσεων. Ο ρόλος των στατίνων εντοπίζεται στην αποκατάσταση αυτής της ισορροπίας μέσω της αναστολής της οδού της Rho-κινάσης που έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής του tPA και τη μείωση του PAI-1.³

Τα αρχικά αποτελέσματα προέρχονταν από in vitro μελέτες¹. Στη πρόσφατη in vivo μελέτη από τους Aarons et al. που δημοσιεύτηκε στο Annals of Surgery η ενδοπεριτοναϊκή έγχυση στατίνης σε ποντικούς (σε δόση όμως αρκετά μεγαλύτερη της κλινικά χρησιμοποιούμενης) τουλάχιστον μέχρι 6 ώρες μετά την εγχείρηση οδήγησε σε σημαντική ελάττωση στη δημιουργία συμφύσεων τις επόμενες 7 ημέρες². Η χορήγηση ωστόσο τόσο υψηλών δόσεων τοπικά είναι πιθανό να συνδυαστεί με συστηματικές επιπλοκές όπως μυοτοξικότητα (από μυοπάθεια μέχρι ραβδομυόλυση), ηπατική και νεφρική νόσο. Αναμένονται επομένως περαιτέρω μελέτες για την αξιολόγηση της θεραπευτικής τους αποτελεσματικότητας σε ανθρώπους.³

1. Haslinger B, Goedde MF, Toet KH, Kooistra T. Simvastatin increases fibrinolytic activity in human peritoneal mesothelial cells independent of cholesterol lowering. Kidney Int. 2002 Nov;62(5):1611-9 [PubMed]
2. Aarons CB, Cohen PA, Gower A et al. Statins (HMG-CoA reductase inhibitors) decrease postoperative adhesions by increasing peritoneal fibrinolytic activity. Ann Surg. 2007 Feb;245(2):176-84 [PubMed]
3. van der Wal JB, Jeekel J.The use of statins in postoperative adhesion prevention. Ann Surg. 2007 Feb;245(2):185-6 [PubMed]