Νέα μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Nature αναδεικνύει για άλλη μια φορά την πολυπλοκότητα της καρκινογένεσης ¹. Γενετικό υλικό από πολλά είδη καρκινικών κυττάρων αναλύθηκαν και τα αποτέλεσματα που δημοσιεύονται αναδεικνύουν πληθώρα (1007 στον αριθμό) μεταλλάξεων από τις οποίες πάνω από τις μισές ήταν άγνωστες μέχρι τώρα. Πιο συγκεκριμένα οι ερευνητές περιόρισαν την ανάλυση των καρκινικών γονιδιωμάτων σε μια οικογένεια γονιδίων, τα γονίδια των κινασών τα οποία παρουσιάζουν και έντονο κλινικό ενδιαφέρον καθώς αναστολείς των κινασών αποτελούν μια νέα και σχετικά αποτελεσματική θεραπευτική παρέμβαση σε διάφορα είδη καρκίνου ².

Οι ερευνητές μελέτησαν 210 είδη καρκίνων μεταξύ των οποίων καρκίνο πνεύμονα, παχέος εντέρου, μαστού και ωοθηκών. Η μεγαλύτερη συχνότητα μεταλλάξεων παρατηρήθηκε σε καρκίνο πνεύμονα και ακολούθησαν ο καρκίνος στομάχου, ωοθηκών και παχέος εντέρου. Ενδιαφέρον έχει ότι οι συγκεκριμένοι καρκίνοι με τις υψηλές συχνότητες μεταλλάξεων προέρχονται από επιθηλιακούς ιστούς που αναγεννώνται ταχέως και υποβάλλονται σε πολλά μεταλλαξογόνα ερεθίσματα. Εξαίρεση στην παρατήρηση αυτή αποτελεί ο καρκίνος ωοθηκών ο οποίος παραδόξως είχε μεγαλύτερη συχότητα μεταλλάξεων από τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Φυσικά η ύπαρξη όλων αυτών των μεταλλάξεων δεν αποδεικνύει και τη συμμετοχή τους στην καρκινογένεση. Πολλές μεταλλάξεις είναι μεταλλάξεις "επιβάτες" (passenger mutations), δηλαδή δε προσδίδουν κάποιο πλεονέκτημα στα καρκινικά κύτταρα, απλά προκύπτουν είτε λόγω της επίδρασης των μεταλλαξογόνων ερεθισμάτων, είτε λόγω της βλάβης στο μηχανισμό επιδιόρθωσης του DNA. Συνολικά 150 νέες "κινητήριες" μεταλλάξεις (driver mutations) που συμβάλλουν αιτιολογικά στην καρκινογένεση, ανακαλύφτηκαν. Ήδη έχουν αναγνωριστεί περίπου 350 μεταλλάξεις οι οποίες θεωρούνται ότι έχουν αιτιολογική συσχέτιση με την καρκινογένεση ³. Τα νέα ευρήματα αναδεικνύουν ότι υπάρχουν ακόμη αρκετές μεταλλάξεις οι οποίες δεν έχουν αναγνωριστεί.

Η σημαντική αυτή δημοσίευση αναδεικνύει και την πολυπλοκότητα της καρκινογένεσης αλλά και τους λόγους για τους οποίους δεν έχει υπάρξει θεαματική βελτίωση στην αντιμετώπιση της κακοήθους νεοπλασίας. Ο καρκίνος αποτελεί ένα ετερογενές μείγμα κυτταρικών πληθυσμών (ή καρκινικών κλώνων) οι οποίοι ανταγωνίζονται μεταξύ τους κατά το πρότυπο της δαρβινικής εξέλιξης ^4,5. Δυστυχώς για εμάς ο καρκίνος δεν είναι μια συμπαγής ομοιόμορφη μάζα, με κοινό γενετικό υλικό. Αυτή η ετερογένεια αποτελεί τελικά και το λόγο που αναπτύσσεται τόσο συχνά ανοχή στις θεραπευτικές παρεμβάσεις. Προφανώς η συνεχής αναγνώριση και άλλων παθογενετικών μεταλλάξεων δίνει την ευκαιρεία να ανακαλύψουμε και νέες αδυναμίες στους καρκινικούς πληθυσμούς και νέα πεδία για θεραπευτική παρέμβαση.

Πατήστε εδώ για να διαβάσετε το σχολιασμό του Reuters Health

Πατήστε εδώ για να δείτε την ιστοσελίδα του Cancer Gene Census (προσπάθεια που ανήκει στο Cancer Genome Project), μια προσπάθεια για την καταγραφή όλων των μεταλλάξεων που πιστεύεται ότι συμμετέχουν στην καρκινογένεση

Βιβλιογραφία:

1. Greenman C, Stephens P, Smith R, et al. Patterns of somatic mutation in human cancer genomes. Nature 2007;446(7132):153-8.  [PubMed]
2. Sawyers C. Targeted cancer therapy. Nature 2004;432(7015):294-7.  [PubMed]
3. Futreal PA, Coin L, Marshall M, et al. A census of human cancer genes. Nat Rev Cancer 2004;4(3):177-83.  [PubMed]
   
4. Axelrod R, Axelrod DE, Pienta KJ. Evolution of cooperation among tumor cells. Proc Natl Acad Sci U S A 2006;103(36):13474-9. [PubMed Central]
   
5. Merlo LM, Pepper JW, Reid BJ, Maley CC. Cancer as an evolutionary and ecological process. Nat Rev Cancer 2006;6(12):924-35.  [PubMed]